უცხოურ მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, საუდის არაბეთმა ისრაელის სამაშველო ბორტს დაშვებაზე უარი თქვა. ასევე გაირკვა, რომ დაჭრილი კაპიტანი ინდოეთის მოქალაქეა – უახლესი დეტალები, დუბაი–თელ-ავივის რეისზე მომხდარი ტერაქტის მცდელობიდან რამდენიმე საათში.
Flydubai-ის რეის FZ1073-ზე მომხდარი თავდასხმიდან რამდენიმე საათში, საერთაშორისო სპეცსამსახურები და საავიაციო უწყებები ახალ, დეტალებს ასაჯაროებენ. ამ დროისთვის ტაბუკის აეროპორტში ვითარება კიდევ უფრო დაიძაბა.
🔹 დაჭრილი კაპიტანი ინდოეთის მოქალაქეა
ბოლო ოფიციალური მონაცემებით, ომანელი მეორე პილოტის თავდასხმის შედეგად მძიმედ დაჭრილი კაპიტანი, რომლის სიცოცხლეც ბორტზე მყოფმა სტომატოლოგმა გადაარჩინა, არა საამიროების, არამედ ინდოეთის მოქალაქეა, სახელად სმიტ მაჩჰარი (Smit Machchhar). თავდამსხმელი მეორე პილოტი ავიაკომპანიაში წელზე ნაკლები დროის განმავლობაში მუშაობდა.
🔹 საუდის არაბეთის უარი და მგზავრების პროტესტი
ოფიციალური უარი: ისრაელსა და საუდის არაბეთს შორის ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობების არ არსებობის გამო, ერ-რიადმა ოფიციალურად უარყო ისრაელის მოთხოვნა ტაბუკის აეროპორტში ისრაელის კუთვნილი (სამხედრო ან სამოქალაქო) სამაშველო ბორტის დაშვებაზე.
- ისრაელელების პროტესტი: მიუხედავად იმისა, რომ Flydubai-მ მგზავრების წამოსაყვანად ტაბუკში ორი სათადარიგო თვითმფრინავი უკვე გაგზავნა, რამდენიმე ისრაელურმა ოჯახმა კატეგორიული უარი განაცხადა აღნიშნულ ბორტზე ასვლაზე. აცხადებენ, რომ აეროპორტში მძიმე ფსიქოლოგიური წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და უსაფრთხოების გარანტიად მხოლოდ ისრაელის ავიახაზების (El Al) თვითმფრინავს ითხოვენ. ისრაელის უსაფრთხოების სამსახურები (Mossad და Shin Bet) ამ წუთებში ინტენსიურად ამოწმებენ სათადარიგო ეკიპაჟის წევრების ვინაობას.
🔹 ვარდნის ზუსტი პარამეტრები და პილოტების შოკი
- Flightradar24-ის ბოლო ანალიზით, კაბინაში კონტროლის დაკარგვის მომენტში, 34 000 ფუტის (დაახლოებით 10 300 მეტრი) სიმაღლეზე მყოფმა ლაინერმა მკვეთრი პიკირება დაიწყო და ორ წუთზე ნაკლებ დროში 17 000 ფუტზე მეტი (დაახლოებით 5 200 მეტრი) სიმაღლე დაკარგა, რამაც სალონში განგაში და პანიკა გამოიწვია.
- თვითმხილველთა თქმით (CNN), თვითმფრინავის უკანა ნაწილში მგზავრის სტატუსით მყოფი ორი ისრაელელი პილოტი, რომლებმაც მართვა გადაიბარეს, თავიდან დაიბნენ. რომელიღაც მგზავრმა დაუყვირა, რომ სასწრაფოდ კაბინაში შესულიყვნენ. ერთ-ერთმა მათგანმა სწრაფადვე შეძლო ლაინერის სტაბილიზაცია, ხოლო მეორეს გონს მოსასვლელად გარკვეული დრო დასჭირდა.
🔹 მწვავე პოლიტიკური დაპირისპირება ისრაელში
როგორც BBC იუწყება, ტერაქტის მცდელობა მომენტალურად იქცა ისრაელის შიდაპოლიტიკური დაპირისპირების საგნად. ოპოზიციის ლიდერმა იაირ ლაპიდმა საჯაროდ დაადანაშაულა ბენიამინ ნეთანიაჰუს მთავრობა მომხდარის “იაფფასიანი პოლიტიკური მანიპულაციებისთვის” გამოყენებაში. ლაპიდმა კატეგორიულად უარყო მთავრობის მომხრეების მცდელობა, ეს შემთხვევა დაეკავშირებინათ წინა დღეს გამართულ საიდუმლო უსაფრთხოების ბრიფინგთან და განაცხადა, რომ მსგავს საფრთხეზე ბრიფინგზე მინიშნებაც კი არ ყოფილა.
ტაბუკის აეროპორტის ადმინისტრაციის ცნობით, თავდამსხმელი ომანელი პილოტი ამჟამად საავადმყოფოში, საუდის არაბეთის სამართალდამცავების მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ იკითხება. გამოძიება გრძელდება.
სად გასამართლდება ტერაქტში ეჭვმიტანილი?
დამნაშავე ომანელი პილოტის გასამართლების ადგილი ამ ეტაპზე საერთაშორისო სამართლებრივი დავისა და განხილვის საგანია, რადგან ინციდენტი რამდენიმე იურისდიქციას კვეთს.
საავიაციო სამართლის ექსპერტებისა და ოფიციალური უწყებების პირველადი შეფასებებით, არსებობს სამი ძირითადი იურისდიქცია, სადაც შესაძლოა მისი სასამართლო პროცესი წარიმართოს:
- არაბთა გაერთიანებული საამიროები (დუბაი) – ყველაზე მაღალი ალბათობა
საერთაშორისო საავიაციო სამართლის (კერძოდ, ტოკიოსა და მონრეალის კონვენციების) მიხედვით, საჰაერო ხომალდზე ჩადენილ დანაშაულზე პირველადი იურისდიქცია თვითმფრინავის რეგისტრაციის ქვეყანას ეკუთვნის. რატომ აქ? – ლაინერი ეკუთვნის ავიაკომპანია Flydubai-ს და ის დარეგისტრირებულია საამიროებში, ამ ქვეყნის ფედერალური კანონმდებლობა პირდაპირ ითვალისწინებს სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას ეკიპაჟის წევრზე თავდასხმისა და ფრენის უსაფრთხოების ხელყოფისთვის. დიდი ალბათობით, საუდის არაბეთი თავდამსხმელის ექსტრადიციას სწორედ დუბაიში მოახდენს.
- საუდის არაბეთი – ტერიტორიული იურისდიქცია
თავდამსხმელი პილოტი ამ წუთებშიც საუდის არაბეთის ქალაქ ტაბუკის საავადმყოფოში, ადგილობრივი სამართალდამცავების მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფება და დაკითხვას გადის. რატომ აქ? – დანაშაულის ნაწილი და თვითმფრინავის მკვეთრი ვარდნა საუდის არაბეთის საჰაერო სივრცეში მოხდა, რის გამოც ქვეყანას აქვს სრული უფლება, საქმე საკუთარ ტერიტორიაზე აღძრას. თუმცა, იმის გათვალისწინებით, რომ საუდის არაბეთი ამ კრიზისში მაქსიმალურად არიდებს თავს ზედმეტ საერთაშორისო სკანდალს, ექსპერტები ფიქრობენ, რომ ისინი ეჭვმიტანილს საამიროებს გადასცემენ.
- ისრაელი – დაზარალებული მხარე
ისრაელის ხელისუფლებამ მომხდარს ოფიციალურად მიანიჭა ტერორისტული აქტის კვალიფიკაცია, რომლის მიზანიც ბორტზე მყოფი ათეულობით ისრაელის მოქალაქის განადგურება იყო. რატომ აქ? – ისრაელის კანონმდებლობა ითვალისწინებს იურისდიქციას იმ დანაშაულებზე, რომლებიც მიმართულია მისი მოქალაქეებისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების წინააღმდეგ. მიუხედავად ამისა, რადგან თავდამსხმელი საუდის არაბეთშია და ამ ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა არ არსებობს, ისრაელში მისი ფიზიკურად გადაყვანის და გასამართლების შანსი ამ ეტაპზე ყველაზე დაბალია.
ამჟამინდელი სტატუსი: პილოტი დაკავებულია საუდის არაბეთის მიერ, თუმცა გამოძიებას ერთობლივად აწარმოებენ საამიროების (Flydubai) და ისრაელის უსაფრთხოების სამსახურები. საბოლოო ექსტრადიციის შესახებ გადაწყვეტილება უახლოეს დღეებში გახდება ცნობილი
წყაროები:
- საავიაციო მონაცემები და ფრენის ტრაექტორია: Flightradar24
- თვითმხილველთა პირველადი ჩვენებები და ციტატები: CNN Live Updates
- ინფორმაცია დაჭრილი კაპიტნის ვინაობის, საუდის არაბეთის უარისა და ისრაელის შიდა პოლიტიკური რეაქციების შესახებ: BBC News და The Jerusalem Post
- https://www.cnn.comhttps://www.jpost.comhttps://www.jpost.comhttps://www.youtube.comhttps://www.youtube.comhttps://www.cnn.comhttps://www.al-monitor.comhttps://www.reuters.com
